2026 йилнинг 3 январи жаҳон геосиёсий харитасида унутилмас кун бўлиб қолади: АҚШ қўшинлари Венесуэла пойтахти Каракасда махсус амалиёт ўтказиб, мамлакат етакчиси Николас Мадурони қўлга олди. Нью-Йоркда бошланган ушбу суд жараёни шунчаки жиноий иш эмас, балки халқаро ҳуқуқ устунларини ларзага келтирувчи мисли кўрилмаган драмадир. Гарчи Мадуро АҚШ суди олдида жавоб бераётган биринчи хорижий етакчи бўлмаса-да, бу иш атрофидаги шубҳалар ва қонуний «тузоқлар» уни ўзгача мақомга кўтаради.

Айблов хулосаси: «Президент» қандай қилиб «Наркобарон»га айланди? Нью-Йорк Жанубий округи суди томонидан тақдим этилган айбловлар дахшатли: Мадуро ва унинг рафиқаси Силия Флорес 25 йил давомида давлат институтларидан АҚШга тонналаб кокаин олиб кириш учун фойдаланганликда айбланмоқда. Мадуронинг ўзи тўртта банд бўйича, жумладан, наркотерроризм мақсадида тил бириктириш ва портловчи қурилмаларни сақлашда айбланмоқда. Агар бу айблар исботланса, уни умрбод қамоқ жазоси кутмоқда. Прокуратура Мадурони Колумбиядаги FARC ва ELN каби исёнчи гуруҳлар, шунингдек, Мексиканинг машҳур Синалоа картели билан яқин ҳамкорликда айбламоқда.

«Қуёшлар картели» қаерга ғойиб бўлди? Қизиқарли жиҳати шундаки, 2020 йилдаги айбловларда Мадуро «Қуёшлар картели» (Cartel de los Soles) деб аталувчи реал жиноий ташкилот раҳбари сифатида кўрсатилган эди. Бироқ 2026 йилги янги ҳужжатда бу тушунча деярли ишлатилмаган ва унинг ўрнига «патронаж тизими» (system of patronage) атамаси киритилган. Бу шуни англатадики, АҚШ маъмурияти суд жараёнида исботлаш қийин бўлган «картель» тушунчасидан воз кечиб, эътиборни аниқ шахслар ва тизимли коррупцияга қаратмоқда.

Суд залидаги гигантлар жанги Суд жараёни 92 ёшли тажрибали судья Алвин Хеллерштейн раислигида ўтмоқда. У Клинтон томонидан тайинланган бўлиб, ўтмишда Трамп маъмуриятининг мигрантларни депортация қилиш ҳақидаги қарорларини тўхтатиб қўйгани билан танилган. Мадурони эса «Питбулл» лақабини олган машҳур адвокат Барри Поллак ҳимоя қилмоқда. Поллак — WikiLeaks асосчиси Жулиан Ассанжни озодликка чиқишига эришган ўта тажрибали ҳуқуқшуносдир.

Далиллар борми ёки бу «Сиёсий ўйин»? Вашингтон Мадурони қанчалик айбдор деб ҳисобламасин, суд залида ҳаммасини қуруқ сўзлар эмас, балки далиллар ҳал қилади. Масалан, айбловда Мадуро «Tren de Aragua» жиноий гуруҳи билан алоқадорликда айбланган. Бироқ, АҚШ разведкасининг ўтган йилги ҳисоботида Венесуэла ҳукумати ушбу гуруҳни бошқармаслиги айтилган эди. Бу каби зиддиятлар ҳимоя томони учун катта имконият яратади.

Суверен дахлсизлик: Уни суд қилиш қонунийми? Адвокат Барри Поллакнинг энг асосий зарбаси — «суверен дахлсизлик» (sovereign immunity) масаласи бўлиши кутилмоқда. Халқаро ҳуқуққа кўра, амалдаги давлат раҳбарини бошқа давлатда суд қилиш мумкин эмас. Агар Венесуэла давлати бу масалани расман кўтарса, жараён кутилмаган томонга бурилиши мумкин.

Танловли адолатми? Вазиятнинг яна бир зиддиятли томони шундаки, Дональд Трамп яқинда худди шундай айбловлар билан қамалган Гондурас собиқ президенти Хуан Орландо Эрнандесни афв этди. Бу ҳолат Мадуро ишига нисбатан халқаро ҳамжамиятда «танловли адолат» ҳақидаги саволларни келтириб чиқармоқда. Кейинги суд мажлиси 17 мартга белгиланган.