2026 йилнинг 1 январидан бошлаб Ўзбекистон ижтимоий ҳимоя тизимида тарихий бурилиш юз берди: эндиликда уй бекалари ва ўзини ўзи банд қилган аёллар ҳам илк бор давлатдан расмий ҳомиладорлик ва туғиш нафақасини (декрет пули) олиш имкониятига эга бўлдилар. Ушбу янги тартиб 2025 йилда қабул қилинган ПФ–26-сонли Президент Фармони, «Давлат ижтимоий суғуртаси тўғрисида»ги Қонун ҳамда Вазирлар Маҳкамасининг 796-сонли қарори билан ҳуқуқий жиҳатдан мустаҳкамлаб қўйилди. Мазкур ислоҳот аёлларнинг ижтимоий хавфсизлигини таъминлашда янги ихтиёрий суғурта механизмини жорий этди.

Ушбу тизим доирасида нафақа олиш ҳуқуқи автоматик равишда юзага келмайди ва бунинг учун аёллардан икки асосий шартни бажариш талаб этилади. Биринчидан, шахс ҳар ойда Меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдори (МҲТЭКМ)нинг 5 фоизи миқдорида ихтиёрий суғурта бадалини тўлаб бориши керак. Ҳозирга ҳисобда ушбу тўлов миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади: 

                                                                       1 271 000 * 5%= 63 550

Иккинчидан, нафақа олиш ҳуқуқи юзага келгунига қадар камида 10 ойлик суғурта стажи мавжуд бўлиши, яъни бадаллар ҳомиладорлик таътили бошланишидан камида ўн ой аввал тўланишни бошлаган бўлиши шарт.

Шуни алоҳида таъкидлаш лозимки, кўпинча келажакда пенсия олиш учун йилда бир марта тўланадиган Ижтимоий солиқ (БҲМнинг 1 баравари — 412 000 сўм) декрет пули олишга ҳуқуқ бермайди. Декрет пули ва касаллик варақаси бўйича тўловлар учун айнан юқорида қайд этилган ойлик суғурта бадали тўланиши зарур. Нафақа миқдори эса суғурта стажининг давомийлигига қараб белгиланган базанинг 75 фоизидан 100 фоизигача бўлган миқдорда тўланади. Бу тизим уй бекаларига нафақат ижтимоий кўмак беради, балки уларнинг иқтисодий барқарорлигини таъминлашда ҳам муҳим «молиявий ёстиқча» вазифасини ўтайди.