2026-yilning ilk kunlarida Venesuela global geosiyosiy bo‘ron markazida qolmoqda. AQSH maxsus kuchlari tomonidan Nikolas Maduro hokimiyatdan chetlatilganidan so‘ng, mamlakatda hokimiyat uchun kurash mutlaqo yangi va kutilmagan tus oldi. Muxolifat yetakchisi Mariya Korina Machado mamlakatga tezroq qaytishga va’da bergan bo‘lsa-da, Vashington tomonidan vaqtincha qo‘llab-quvvatlanayotgan yangi ma’muriyatni tan olishdan bosh tortmoqda. 30 yillik tajribaga ega tahlilchi sifatida aytishim mumkinki, biz hozirda an’anaviy diplomatiya va shafqatsiz "realpolitik" (reallikka asoslangan siyosat) to‘qnashuviga guvoh bo‘lmoqdamiz.

Mariya Korina Machado: Legitimlik uchun kurash va "Nobel" omili

Nobel tinchlik mukofoti sovrindori Mariya Korina Machado hozirda xavfsizlik nuqtayi nazaridan maxfiy joyda qolayotgan bo‘lsa-da, "Fox News" telekanaliga bergan intervyusida o‘z pozitsiyasini qat’iy bayon qildi. Machado Venesuelaga imkon qadar tezroq qaytishini va o‘tish davri uning yetakchiligida davom etishi kerakligini ta’kidladi. U hozirda AQSH tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgan muvaqqat prezident Delsi Rodrigesni "qiynoqlar, korrupsiya va narkotrafikning asosiy me’mori" deb atadi. Shaxsiy chetlatilishiga qaramay, Machado Donald Trumpni Maduroning narko-terroristik rejimini ag‘dargani uchun jasoratli deb hisoblaydi, biroq erkin saylovlarda 90 foiz ovoz bilan g‘alaba qozonishiga ishonchi komil.

Donald Trump Nega Machadoni Chetlatdi: Strategik pragmatizmmi yoki g‘azab?

Ko‘pchilik Maduroni ag‘darishda asosiy rol o‘ynagan Machadoning hokimiyatga kelishini kutgan edi, biroq Trump kutilmaganda Maduroning sobiq vitse-prezidenti Delsi Rodrigesni tanladi. "Wall Street Journal" ma’lumotlariga ko‘ra, CIA tahlilchilari Trumpga Machadoning rejimga sodiq xavfsizlik kuchlari va narkotrafik tarmoqlari qarshiligi tufayli haqiqiy legitimlikka erishishi qiyin bo‘lishini uqtirishgan. Shuningdek, "Washington Post" nashri Trump Machadoning Nobel mukofotini qabul qilganidan g‘azablangan bo‘lishi mumkinligini yozmoqda. Vashington uchun hozirda neft resurslari ustidan nazorat va pragmatizm birinchi o‘rinda turibdi; Trump yaqin 30 kun ichida saylov o‘tkazish g‘oyasiga sovuqqonlik bilan qarab, Rodriges bilan ishlashni ma’qul ko‘rmoqda.

Venesueladagi Vaziyat: Favqulodda holat va harbiy nazorat

Maduro hibsga olinishidan bir necha daqiqa avval mamlakatda "tashqi g‘alayon holati" (favqulodda holat) e’lon qilgan edi va hozirda Karakasda vaziyat o‘ta tarangligicha qolmoqda. Neft sektori, davlat sanoati va barcha muhim infratuzilmalar harbiylashtirilgan, ommaviy yig‘ilishlar va namoyishlar qat’iyan taqiqlangan. Media sohasida ham qatag‘onlar boshlangan bo‘lib, dushanba kuni Karakasda 14 nafar jurnalist, jumladan, xalqaro nashrlar vakillari hibsga olindi. Miraflores prezident saroyi yaqinida o‘q ovozlari va portlashlar eshitilgan, hukumat kuchlari ruxsat etilmagan dronlarga qarata o‘t ochganini ma’lum qildi.

Mualliflik Xulosasi: Barqarorlik va legitimlik o‘rtasidagi muvozanat

Donald Trumpning Delsi Rodrigesni tanlashi — bu qisqa muddatli barqarorlik va neft resurslari ustidan nazoratni o‘rnatishga qaratilgan xatarli qimor o‘yinidir. Biroq, Mariya Korina Machadoning mamlakatga qaytishi va Rodrigesning "narko-rejim qoldig‘i" sifatidagi obro‘si yangi muvaqqat hukumatning istiqbolini jiddiy savol ostida qoldiradi. Venesuelaning haqiqiy ozodligi va AQSHning neft manfaatlari o‘rtasidagi kurash 2026-yilning eng yirik geosiyosiy dramasiga aylanmoqda.