2026-yil jahon geosiyosiy tarixida "shaffof qoidalar" davri tugab, "strategik pretsedentlar" davri boshlangan yil sifatida muhrlanmoqda. AQSH maxsus kuchlarining Venesueladagi harbiy operatsiyasi va Nikolas Maduroning hibsga olinishi shunchaki bir diktatorning ag‘darilishi emas, balki Ikkinchi jahon urushidan keyin shakllangan xalqaro huquq me’morchiligining poydevoriga berilgan zarbadir. Vashington ushbu qadamni "adolat tantanasi" deb atayotgan bir paytda, Pekin buni o‘zining uzoq muddatli geosiyosiy ambitsiyalari uchun huquqiy va ma’naviy qalqon sifatida qabul qilmoqda.

Eksterritorial yurisdiksiya: Pekin uchun strategik darslik

Pekin Vashingtonning Venesueladagi harakatlarini rasmiy darajada keskin qoraladi, biroq Xitoy davlat strateglari ushbu operatsiyani zargarlik aniqligidagi laboratoriya ishi sifatida o‘rganmoqda. Pekin uchun asosiy qiziqish nuqtasi — AQSHning o‘z milliy qonunchiligini suveren davlat rahbari ustidan qo‘llash amaliyotidir. Agar Vashington okean ortidagi davlat rahbarini "narkotrafik" ayblovi bilan o‘z hududidan o‘g‘irlab keta olsa, demak, Pekin ham o‘zining "ajralmas qismi" deb biladigan hududlarda "separatizm" yoki "milliy xavfsizlik" vaji bilan shunday choralarni ko‘rishga huquqiy asos topadi. Bu holat Tayvan bo‘g‘ozidagi vaziyat uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri "yashil chiroq" bo‘lib xizmat qilishi mumkin.

Ma’naviy yetakchilikning inqirozi va Global Janubning chekinishi

Vashingtonning ushbu operatsiyasi uning eng kuchli quroli — "demokratiya himoyachisi" sifatidagi ma’naviy ustunligiga putur yetkazdi. 2026-yilning yangi geosiyosiy voqeligida Amerika o‘z ittifoqchilaridan xalqaro huquqni hurmat qilishni talab qilishda qiyinchilikka duch kelmoqda. Lotin Amerikasi, Afrika va Janubi-sharqiy Osiyo davlatlari Maduroning hibsga olinishini "Yangi imperializm"ning qaytishi deb qabul qilmoqda. Bu esa mazkur mintaqalarning AQSHdan uzoqlashib, iqtisodiy va xavfsizlik masalalarida Pekin bilan yanada yaqinroq integratsiyalashuviga olib keladi. Pekin ushbu vaziyatda o‘zini "suverenitetning so‘nggi himoyachisi" sifatida ko‘rsatib, AQSHning xalqaro hamjamiyatni safarbar qilish qobiliyatini zaiflashtirmoqda.

Tayvan omili: "Sening uslubing — Mening huquqim" ritorikasi

Ekspertlarimiz tahliliga ko‘ra, yaqin oylarda Xitoy tashqi siyosatining asosiy tezisi o‘zgaradi. Pekin endi G‘arbning inson huquqlari haqidagi tanqidlariga Venesuela pretsedenti bilan javob beradi. Agar Vashington o‘z xavfsizligi uchun xalqaro qoidalarni chetlab o‘ta olsa, Pekin ham o‘z hududiy yaxlitligini tiklashda xuddi shunday "ekstremal choralarni" qo‘llashga haqli ekanligini ta’kidlay boshlaydi. Bu esa Tayvan masalasining diplomatik yechimidan ko‘ra, kuch ishlatish ehtimolini bir necha barobar oshiradi.

2026-yil — "Buyuk bo‘linish" nuqtasi

O‘ttiz yillik geosiyosiy tahlillarimga tayanib shuni aytishim mumkinki, Vashingtonning Venesueladagi taktik g‘alabasi uzoq muddatda AQSHning global gegemonligi uchun strategik mag‘lubiyatga aylanishi mumkin. Dunyo endi nafaqat ikki lagerga, balki ikki xil "haqiqat"ga bo‘linmoqda. Vashington o‘zining global imidjini tiklash uchun nafaqat harbiy qudrat, balki o‘zini-o‘zi cheklash va xalqaro institutlarga hurmatni amalda isbotlashi shart. Aks holda, 2026-yil tarix sahifalarida Pekinning intellektual va strategik g‘alabasi sifatida muhrlanadi, chunki Xitoy endi G‘arbning "ma’naviy qurollari"ni G‘arbning o‘ziga qarshi yo‘naltirishni o‘rgandi.